Caritas in veritate (June 29, 2009)

Przypisy

(1) Por. Paweł VI, Enc.Populorum progressio (26 marca 1967), 22: AAS 59 (1967), 268; por. Sobór Wat. II, Konst. duszpast. o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes, 69.

(2) Przemówienie z okazji dnia rozwoju (Bogota, 23 sierpnia 1968): AAS 60 (1968), 626-627.

(3) Por. Jan Paweł II, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2002: AAS 94 (2002), 132-140.

(4) Por. Sobór Wat. II, Konst. duszpast. Gaudium et spes, 26.

(5) Por. Jan XXIII, Enc. Pacem in terris (11 kwietnia 1963), 68-70: AAS 55 (1963), 257-304.

(6) Por. Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 16: l.c., 265.

(7) Por. tamże, 82: l.c., 297.

(8) Tamże, 42: l.c., 278.

(9) Tamże, 20: l.c., 267.

(10) Por. Sobór Wat. II, Konst. duszpast. Gaudium et spes, 36; Paweł VI, List apost. Octogesima adveniens (14 maja 1971), 4: AAS 63 (1971), 403-404; Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus (1 maja 1991), 43: AAS 83 (1991), 847.

(11) Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 13: l.c., 263-264.

(12) Por. Papieska Rada «Iustitia et Pax», Kompendium nauki społecznej Kościoła (2 kwietnia 2004), n. 76.

(13) Por. Benedykt XVI, Przemówienie podczas sesji inauguracyjnej v Konferencji Ogólnej Episkopatu Ameryki Łacińskiej i Karaibów (Aparecida, 13 maja 2007): Insegnamenti III, 1 (2007), 854-870.

(14) Por. nn. 3-5: l.c., 258-260.

(15) Por. Jan Paweł II, Enc. Sollicitudo rei socialis (30grudnia 1987), 6-7: AAS 80 (1988), 517-519.

(16) Por. Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 14: l.c., 264.

(17) Benedykt XVI, Enc. Deus caritas est (25 grudnia 2005), 18: AAS 98 (2006), 232.

(18) Por. tamże, 6: l.c., 222.

(19) Por. Benedykt XVI, Przemówienie do Kurii Rzymskiej z okazji Bożego Narodzenia (22 grudnia 2005): Insegnamenti i (2005), 1023-1032.

(20) Por. Jan Paweł II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 3: l.c., 515.

(21) Por. tamże, 1: l.c., 513-514.

(22) Por. tamże, 3: l.c., 515.

(23) Por. Jan Paweł II, Enc. Laborem exercens (14 września 1981), 3: AAS 73 (1981), 583-584.

(24) Por. Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus, 3: l.c., 794-796.

(25) Por. Enc. Populorum progressio, 3: l.c., 258.

(26) Por. tamże, 34: l.c., 274.

(27) Por. nn. 8-9: AAS 60 (1968), 485-487; Benedykt XVI, Przemówienie do uczestników Międzynarodowego Kongresu na Papieskim Uniwersytecie Laterańskim z okazji 40-lecia Encykliki Pawła vi Humanae vitae (10 maja 2008): Insegnamenti iv, 1 (2008), 753-756.

(28) Por. Enc. Evangelium vitae (25 marca 1995), 93: AAS 87 (1995), 507-508.

(29) Tamże, 101: l.c., 516-518.

(30) N. 29: AAS 68 (1976), 25.

(31) Tamże, 31: l.c., 26.

(32) Por. Jan Paweł II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 41: l.c., 570-572.

(33) Por. tamże; Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus, 5. 54: l.c., 799. 859-960.

(34) N 15: l.c., 291.

(35) Por. tamże, 2: l.c., 481-482; Leon XIII, Enc. Rerum novarum (15 maja 1891), 1: Leonis XIII P.M. Acta, XI, Romae 1892, 97; Jan Paweł II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 8: l.c., 519-520; tenże, Enc. Centesimus annus, 5: l.c., 799.

(36) Por. Enc. Populorum progressio, 2. 13: l.c., 258. 263-264.

(37) Tamże, 42: l.c., 278.

(38) Tamże, 11: l.c., 262; Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus, 25: l.c., 822-824.

(39) Enc. Populorum progressio, 15: l.c., 265.

(40) Tamże, 3: l.c., 258.

(41) Tamże, 6: l.c., 260.

(42) Tamże, 14: l.c., 264.

(43) Tamże; por. Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus, 53-62: l.c., 859-867; tenże, Enc. Redemptor hominis (4 marca 1979), 13-14: AAS 71 (1979), 282-286.

(44) Por. Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 12: l.c., 262-263.

(45) Sobór Wat. II, Konst. duszpast. o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes, 22.

(46) Paweł VI, Enc. populorum progressio, 13: l.c., 263-264.

(47) Por. Benedykt XVI, Przemówienie do uczestników IV Krajowego Kongresu Kościelnego we Włoszech (Werona, 19 października 2006): Insegnamenti II, 2 (2006), 465-477.

(48) Por. Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 16: l.c., 265.

(49) Tamże.

(50) Benedykt XVI, Przemówienie do młodzieży na nabrzeżu Barangaroo (Sydney, 17 lipca 2008).

(51) Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 20: l.c., 267.

(52) Tamże, 66: l.c., 289-290.

(53) Tamże, 21: l.c., 267-268.

(54) Por. nn. 3. 29. 32: l.c., 258. 272-273.

(55) Por. Enc. Sollicitudo rei socialis, 28: l.c., 548-550.

(56) Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 9: l.c., 261-262.

(57) Por. Enc. Sollicitudo rei socialis, 20: l.c., 536-537.

(58) Por. Enc. Centesimus annus, 22-29: l.c., 819-830.

(59) Por. nn. 23. 33: l.c., 268-269. 273-274.

(60) Por. l.c., 40.

(61) Sobór Wat. II, Konst. duszpast. o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes, 63.

(62) Por. Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus, 24: l.c., 821-822.

(63) Por. tenże, Veritatis splendor (6sierpnia 1993), 33. 46. 51: AAS 85 (1993), 1160. 1169-1171. 1174-1175; tenże, Przesłanie do Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych z okazji 50. rocznicy powstania tej organizacji (5 października 1995), 3: Insegnamenti XVIII, 2 (1995), 732-733.

(64) Por. Enc. Populorum progressio, 47: l.c., 280-281; Jan Paweł II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 42: l.c., 572-574.

(65) Por. Benedykt XVI, Przesłanie z okazji Światowego Dnia Wyżywienia 2007: AAS 99 (2007), 933-935.

(66) Por. Jan Paweł II, Enc. Evangelium vitae, 18. 59. 63-64: l.c., 419-421. 467-468. 472-475.

(67) Por. Benedykt XVI, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2007, 5: Insegnamenti II, 2 (2006), 778.

(68) Por. Jan Paweł II, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2002, 4-7. 12-15: AAS 94 (2002), 134-136. 138-140; tenże, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2004, 8: AAS 96 (2004), 119; tenże, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2005, 4: AAS 97 (2005), 177-178; Benedykt XVI, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2006, 9-10: AAS 98 (2006), 60-61; tenże, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2007, 5. 14: l.c., 796. 801.

(69) Por. Jan Paweł II, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2002, 6: l.c., 135; Benedykt XVI, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2006, 9-10: l.c., 60-61.

(70) Por. Benedykt XVI, Homilia podczas Mszy św. na błoniach Islinger Feld (Ratyzbona, 12 września 2006): Insegnamenti ii, 2 (2006), l.c., 252-256.

(71) Por. tenże, Enc. Deus caritas est, 1: l.c., 217-218.

(72) Jan Paweł II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 28: l.c., 548-550.

(73) Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 19: l.c., 266-267.

(74) Por. tamże, 39: l.c, 276-277.

(75) Tamże, 75: l.c., 293-294.

(76) Por. Benedykt XVI, Enc. Deus caritas est, 28: l.c., 238-240.

(77) Por. Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus, 59: l.c., 864.

(78) Por. Enc. Populorum progressio, 40. 85: l.c., 277. 298-299.

(79) Tamże, 13: l.c., 263-264.

(80) Por. Jan Paweł II, Enc. Fides et ratio (14 września 1998), 85: AAS 91 (1999), 72-23.

(81) Tamże, 83: l.c., 70-71.

(82) Benedykt XVI, Wykład na Uniwersytecie w Ratyzbonie (12 września 2006): Insegnamenti ii, 2 (2006), 265.

(83) Por. Paweł vi, Enc. Populorum progressio, 33: l.c., 273-274.

(84) Por. Jan Paweł II, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2000, 15: AAS 92 (2000), 366.

(85) Katechizm Kościoła Katolickiego, n. 407; por.: Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus, 25: l.c., 822-824.

(86) Por. n. 17: l.c., AAS 99 (2007), 1000.

(87) Por. tamże, 23: l.c., 1004-1005.

(88) Św. Augustyn wyjaśnia szczegółowo tę naukę w dialogu na temat wolnej woli (De libero arbitrio II, 3, 8 nn.). Wskazuje on na istnienie w duszy ludzkiej «wewnętrznego zmysłu». Ten zmysł polega na pewnym akcie, dokonującym się poza normalnymi funkcjami rozumu, akcie bezrefleksyjnym i niemal instynktownym, z powodu czego rozum, zdając sobie sprawę ze swojej kondycji przejściowej i omylnej, przyjmuje istnienie ponad sobą czegoś odwiecznego, absolutnie prawdziwego i pewnego. Niekiedy św. Augustyn nadaje tej wewnętrznej prawdzie imię Bóg (Wyznania X, 24, 35; XII, 25, 35; De libero arbitrio ii, 3, 8 nn.), a częściej Chrystus (De magistro 11, 38; Wyznania VII, 18, 24; XI 2, 4).

(89) Benedykt XVI, Enc. Deus caritas est, 3: l.c., 219.

(90) Por. n. 49: l.c., 281.

(91) Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus, 28: l.c., 827-828.

(92) Por. n. 35: l.c., 836-838.

(93) Por. Jan Paweł II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 38: l.c., 565-566.

(94) N. 44: l.c., 279.

(95) Por. tamże, 24: l.c., 269.

(96) Por. Enc. Centesimus annus, 36: l.c., 838-840.

(97) Por. Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 24: l.c., 269.

(98) Por. Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus, 32: l.c., 832-833; Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 25: l.c., 269-270.

(99) Jan Paweł II, Enc. Laborem exercens, 24: l.c., 637-638.

(100) Tamże, 15: l.c., 616-618.

(101) Enc. Populorum progressio, 27: l.c., 271.

(102) Por. Kongregacja Nauki Wiary, Instrukcja o chrześcijańskiej wolności i wyzwoleniu Libertatis conscientia (22 marca 1987), 74: AAS 79 (1987), 587.

(103) Por. Jan Paweł II, Wywiad dla dziennika katolickiego «La Croix» z 20 sierpnia 1997 r.

(104) Jan Paweł II, Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk Społecznych (27 kwietnia 2001): Insegnamenti XXIV, 1 (2001), 800.

(105) Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 17: l.c., 265-266.

(106) Por. Jan Paweł II, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2003, 5: AAS 95 (2003), 343.

(107) Por. tamże.

(108) Por. Benedykt XVI, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2007, 13: l.c., 781-782.

(109) Por. Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 65: l.c., 289.

(110) Por. tamże, 36-37: l.c., 275-276.

(111) Por. tamże, 37: l.c., 275-276.

(112) Por. Sobór Wat. II, Dekr. o apostolstwie świeckich Apostolicam actuositatem, 11.

(113) Por. Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 14: l.c., 264; Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus, 32: l.c., 832-833.

(114) Por. Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 77: l.c., 295.

(115) Jan Paweł II, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 1990, 6: AAS 82 (1990), 150.

(116) Heraklit z Efezu, (Efez, ok. 535-475 przed Chr.), Fragment 22b 124, w: H. Diels i W. Kranz, Die Fragmente der Vorsokratiker, Weidmann, Berlin 1952 (6).

(117) Papieska Rada «Iustitia et Pax», Kompendium nauki społecznej Kościoła, nn. 451-487.

(118) Jan Paweł II, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 1990, 10: l.c., 152-153.

(119) Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 65: l.c., 289.

(120) Por. Benedykt XVI, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2008, 7: AAS 100 (2008), 41.

(121) Por. tenże, Przemówienie do członków Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych (18 kwietnia 2008): Insegnamenti IV, 1 (2008), 618-626.

(122) Por. Jan Paweł II, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 1990, 13: l.c., 154-155.

(123) Por. tenże, Enc. Centesimus annus, 36: l.c., 838-840.

(124) Tamże, 38: l.c., 840-841; por. Benedykt XVI, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2007, 8: l.c., 779.

(125) Por. Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus, 41: l.c., 843-845.

(126) Por. tamże.

(127) Por. tenże, Enc. Evangelium vitae, 20: l.c., 422-424.

(128) Enc. Populorum progressio, 85: l.c., 298-299.

(129) Por. Jan Paweł II, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 1998, 3: AAS 90 (1998), 150; tenże, Przemówienie do członków Fundacji Centesimus Annus — Pro Pontifice (9 maja 1998), 2: Insegnamenti XXI, 1 (1998), 873-874; tenże, Przemówienie podczas spotkania z władzami i korpusem dyplomatycznym (Wiedeń, 20 czerwca 1998), 8: Insegnamenti xxi, 1 (1998), 1435-1436; tenże, Przesłanie z okazji Dnia Katolickiego Uniwersytetu Sacro Cuore (5 maja 2000), 3: Insegnamenti XXIII, 1 (2000), 758.

(130) Według św. Tomasza, «ratio partis contrariatur rationi personae»: III Sent. d. 5, 3, 2; również «Homo non ordinatur ad communitatem politicam secundum se totum et secundum omnia sua»: Summa Theologiae, I-II, q. 21, a. 4, ad 3um.

(131) Por. Sobór Wat. II, Konst. dogmat. o Kościele Lumen gentium, 1.

(132) Por. Jan Paweł II, Przemówienie podczas publicznej sesji Papieskich Akademii Teologicznych i św. Tomasza z Akwinu (8 listopada 2001), 2: Insegnamenti XXIV, 2 (2001), 676.

(133) Por. Kongregacja Nauki Wiary, Deklaracja o jedyności i powszechności zbawczej Jezusa Chrystusa i Kościoła Dominus Iesus (6 sierpnia 2000), 22: AAS 92 (2000), 763-764; por. także Nota doktrynalna o niektórych aspektach działalności i postępowania katolików w życiu politycznym (24 listopada 2002), 8: AAS 96 (2004), 369-370.

(134) Benedykt XVI, Enc. Spe salvi, 31: l.c., 1010; tenże, Przemówienie do uczestników IV Krajowego Kongresu Kościelnego we Włoszech (Werona, 19 października 2006): l.c., 465-477.

(135) Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus, 5: l.c., 798-800; Benedykt XVI, Przemówienie do uczestników IV Krajowego Kongresu Kościelnego we Włoszech (Werona, 19 października 2006), l.c., 471.

(136) N. 12.

(137) Por. Pius XI, Enc. Quadragesimo anno (15 maja 1931): AAS 23 (1931), 203; Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus, 48: l.c., 852-854; por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1883.

(138) Por. Jan XXIII, Enc. Pacem in terris, 74: l.c., 274.

(139) Por. Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 10. 41: l.c., 262. 277-278.

(140) Por. Benedykt XVI, Przemówienie do członków Międzynarodowej Komisji Teologicznej (5 października 2007): Insegnamenti III, 2 (2007), 418-421; tenże, Przemówienie do uczestników międzynarodowego Kongresu na temat prawa naturalnego, zorganizowanego przez Papieski Uniwersytet Laterański (12 lutego 2007): Insegnamenti III, 1 (2007), 209-212.

(141) Por. Benedykt XVI, Przemówienie do biskupów Tajlandii przybyłych z wizytą ad limina (16 maja 2008): Insegnamenti IV, 1 (2008), 798-801.

(142) Por. Papieska Rada ds. Duszpasterstwa Migrantów i Podróżujących, Instr. Erga migrantes caritas Christi (3 maja 2004): AAS 96 (2004), 762-822.

(143) JanPaweł II, Enc.Laborem exercens, 8: l.c., 594-598.

(144) Tenże, Przemówienie po Mszyśw. z okazji Jubileuszu Ludzi Pracy (1 maja 2000), 2: Insegnamenti XXIII, 1 (2000), 720.

(145) Por. Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus, 36: l.c., 838-840.

(146) Por. Benedykt XVI, Przemówienie do członków Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych (18 kwietnia 2008): l.c., 618-626.

(147) Por. Jan XXIII, Enc. Pacem in terris: l.c., 293; Papieska Rada «Iustitia et Pax», Kompendium nauki społecznej Kościoła, 441.

(148) Por. Sobór Wat. II, Konst. duszpast. Gaudium et spes, 82.

(149) Por. Jan Paweł II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 43: l.c., 574-575.

(150) Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 41; por. Sobór Wat. II, Konst. duszpast. Gaudium et spes, 57.

(151) Por. Jan Paweł II, Enc. Laborem exercens, 5: l.c., 586-589.

(152) Por. Paweł VI, List apost. Octogesima adveniens, 29: l.c., 420.

(153) Por. Benedykt XVI, Przemówienie do uczestników IV Krajowego Kongresu Kościelnego we Włoszech (Werona, 19 października 2006); Benedykt XVI, Homilia podczas Mszy św. na błoniach Islinger Feld (Ratyzbona, 12 września 2006).

(154) Por. Kongregacja Nauki Wiary, Instr. Dignitas personae dotycząca niektórych problemów bioetycznych (8 września 2008): AAS 100 (2008), 858-887.

(155) Por. Enc. Populorum progressio, 3: l.c., 268.

(156) Sobór Wat. II, Konst. duszpast. Gaudium et spes, 14.

(157) Por. n . 42: l.c., 278.

(158) Por. Benedykt XVI, Enc. Spe salvi, 35: l.c., 1013-1014.

(159) Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 42: l.c., 278.