Publikacja — strona 13
Alegoria a alegoreza – przyczynek do dyskusji 19 (ok. 20 rok przed Chrystusem-50 rok po Chrystusie), myśliciel, które - go trudno określić jednoznacznie. Żyd aleksandryjski piszący po grecku i wykształcony na greckiej filozofii , myśliciel, którego pisma otwierają kanoniczne wydanie Patrologiae cursus completus , jakkolwiek chrześci - janinem nie był, filozof, bez którego pierwsze nurty filozofii chrześcijań - skiej nie miałyby aparatury pojęciowej, narzędzi badawczych, jak i metody czytania, badania oraz analizowania zarówno Starego, jak i Nowego Testa- mentu. Filon pozostawał przede wszystkim pod wpływem Platona i sto- ików. Jego pisane po grecku pisma to w większości filozoficzna egzegeza Tory, w których za pomocą kategorii filozofii greckiej starał się racjonali - zować religię żydowską. Filon co prawda wskazywał na równoległe istnie- nie dosłownego i alegoretycznego znaczenia Tory (sens dosłowny porów- nywał do wierzchniej szaty, którą się odziewamy), jednak niejednokrotnie, zawieszając ten pierwszy, wskazywał na właściwy sens Pisma – moralny i pneumatyczny. Sens dosłowny bowiem ma dla niego znaczenie drugo - rzędne w stosunku do sensu właściwego, alegoretycznego, ukrytego za za- słoną litery. I choć tak jest, to przecież zdaje sobie też sprawę, że zanim osiągniemy zdolność czerpania ze skarbnicy duchowej boskiego Słowa, rodzimy się z duszą, „która jest brzemienna […] w dobro i zło […], ale gdy otrzyma część błogosławioną i szczęśliwą, wtedy siłą jednego jedynego przyciągania skłania się ku dobru, by już nigdy nie przechylić się na drugą stronę, ani nawet się nie waha ć, tak, by się nie wydawało, że balansuje między nimi”38. By ten stan osiągnąć, konieczne jest kształtowanie naszego rozumu i opartego na nim poznania spraw boskich i ludzkich39. Tego zaś konsekwencją jest także osiągnięcie właściwej dzielności (arete). W chwi- 38 Philo, De Praemiis et Poenis 62, w: Philo, [The works] with an English transla- tion by F .H. Colson and G.H.Whitaker, t. 8, Cambridge 1989, s. 348-350. 39 Philo, De Praemiis et Poenis 61: „W chwili, gdy ktoś jest nauczany czegokolwiek, porzuca ignorancję i przechodzi do wiedzy”. W innym zaś miejscu tych, którzy są zdolni do poznawania prawd wyższych, sensu duchowego Pisma, osoby „doskonałej mądrości” nazywa obywatelami świata, a niezdolnych do tego – „obywatelami małego miasta (pań- stwa)”. Słowa te padają w nawiązaniu do fragmentu z Księgi Rodzaju, w którym mowa jest o czterech studniach, które wraz z Izaakiem oczyszczali i kopali jego słudzy. W swym dalszym komentarzu alegorycznym Filon doda, że w tej historii tak naprawdę nie o stud- nie idzie, ile o cztery elementy wszechświata: ziemię, wodę, powietrze i niebo oraz o to, że Bóg chce przez tę opowieść wskazać, iż to one powinny być właściwym przedmiotem zainteresowania „obywateli świata”, których charakteryzuje zdolność poznawania i ukie- runkowanie na badanie – kontemplację spraw boskich i ludzkich (por. Philo, De Somniis I 39; Philo, De Congressu 79-80); (w: Philo, [The works] with an English translation by F .H. Colson and G.H.Whitaker, Cambridge 1989, t. VIII, s. 348).