Publikacja — strona 19
Alegoria a alegoreza – przyczynek do dyskusji 25 Dlatego też wskazujemy, iż Pismo ma ciało (soma), duszę (psyche) i ducha (pneuma)”64. Te na trzy sposoby wpisane w treść Słowa Bożego sensy ob- razują, odwołując się do budowy orzecha: łupiny, skorupy i właściwego do spożycia owocu. Zewnętrzną warstwę owocni stanowiącą mięsistą, zieloną skórzastą okrywę utożsamia z literą. Z natury jest ona gorzka, lecz niezbęd- na dla wzrostu owocu, choć po jego dojrzeniu pęka i odpada. Tak też jest i z literą – ciałem Pisma. Jej znajomość jest konieczna dla każdego, choć jej warstwa dosłowna zaspokaja tylko wymagania ludzi prostych. Wraz ze wzrostem wiary i wiedzy wzrasta konieczność zaspokojenia innych po - trzeb. Skorupa orzecha symbolizuje naukę moralną lub sens wewnętrzny. „Ona jest niezbędna do osłony tego, co się znajduje wewnątrz, jednakże i ją należy kiedyś przełamać i skruszyć”65. Jądrem sensu Pisma są prawdy skryte przez Ducha Świętego. Te zaś, jako ukryty sens tajemnic „mądrości i wiedzy Boga”, dostępne są tylko dla człowieka doskonałego. A tak o tym wprost w dziele Peri archon (O zasadach) pisze Orygenes: W Księdze Przysłów Salomona znajdujemy taki nakaz odnoszący się do uważnego badania Pisma świętego: „I ty, powiada, zapisz sobie potrójne w pamięci i rozumie, abyś mógł prawdziwie odpowiadać tym, którzy cię py- tać będą”66. Potrójnie więc należy zapisywać w swej duszy wszelkie rozu - mienie pism Bożych: bo tak nazywamy pojmowanie zwyczajne i historycz- ne; jeśli zaś ktoś zaczął już czynić postępy i może patrzeć nieco szerzej, niech się buduje samą duszą Pisma; ci zaś, którzy są doskonali i podobni do tych, o których mówi Apostoł: „Głosimy mądrość między doskonałymi, ale nie mądrość tego świata ani mądrość władców tego świata, którzy giną, lecz głosimy mądrość Bożą ukrytą w tajemnicy, którą przed wiekami Bóg przeznaczył dla naszej chwały”67, niechaj jakby z ducha czerpią zbudowanie z samego prawa duchowego, które „zawiera cień przyszłych dóbr”68. Jak za- tem mówimy, iż człowiek składa się z ciała, duszy i ducha, tak samo i Pismo święte, którego szczodrobliwość Boża udzieliła dla zbawienia ludzi69. 64 Origenes, Homilae in Leviticum 5, 5, tł. S. Kalinkowski, Orygenes, Homilie o Księdze Kapłańskiej, t. 2, Warszawa 1984, s. 60. 65 Origenes, Homiliae in Numeros 9, 7, tł. S. Kalinkowski, Orygenes, Homilie o Księdze Liczb, t. 1, Warszawa 1986, s. 88. 66 Por. Prz 22,20-21. 67 1Kor 2,6-7. 68 Por. Hbr 10,1. 69 Origenes, De principiis IV 2, 4 (11), tł. S. Kalinkowski, s. 339-340.