Publikacja — strona 15
Alegoria a alegoreza – przyczynek do dyskusji 21 (1) Żydowska alegoreza, nie niszcząc „ciała” Prawa Mojżeszowego, skupia się na jego duchowej sferze. (2) Etyka jest traktowana przez żydowską alegorezę z religijnego punktu widzenia. Poezja Homera natomiast , dzięki zastosowaniu przez greckich filozofów metody alegoretycznej, stała się przede wszystkim podręcznikiem kosmologii. Biblia zaś interpretowana za pomocą metody alegorezy stała się dla Filona Torą wyższego rzędu, która zwraca się do każdego człowieka ze swoimi wymaganiami natury etyczno-religijnej. (3) Poszczególne stany duchowe reprezentowane przez różnych bo - haterów biblijnych dzięki zastosowanej przez Filona metodzie alegorezy pozostają ze sobą w ścisłym związku, to znaczy ukazują one drogę, jaką przechodzi człowiek, aby móc osiągnąć prawdziwe szczęście – upodobnić się do Boga. W dziele De Abrahamo Enosz jest symbolem nadziei, Henoch – pokuty, a Noe – sprawiedliwości 43. W tekstach Filona odnajdujemy za - tem, dzięki metodzie alegoretycznej, wyznaczoną linię rozwoju moralnego od nadziei, stanu oczekiwania44, do sprawiedliwości, stanu działania. Widzimy więc, iż mimo zależności alegoretyki żydowskiej od wzor - ców greckich ustaliła ona na wyższym etapie rozwoju własną postać. Od - mienny zaś sposób myślenia egzegetów żydowskich oraz inny przedmiot zainteresowań (Prawo Mojżeszowe) przyczyniły się do tego, iż kosmolo - giczno-etyczna alegoreza grecka ustąpiła pierwszeństwa etyczno-religijnej alegorezie żydowskiej, która w pismach Filona przyjęła synkretyczną for- mę, scalającą w jedno kategorie greckiej filozofii z nauką Biblii. Filon za- tem dostarczył pierwszym filozofom chrześcijańskim metodę, która swój najpełniejszy wyraz znalazła u Orygenesa. 4. Alegoreza wczesnochrześcijańska Metoda alegoretyczna swoją najpełniejszą postać uzyskała, ucząc nas, jak z każdego tekstu wydobyć trzy sensy: dosłowny (somatyczny), mo - ralny (psychiczny) i filozoficzny (pneumatyczny), łącząc alegorezę sacra i prophana w jedną metodę odczytywania i intepretowania tekstu Pisma Świętego dopiero u Orygenesa. 43 Por. Philo, De Abrahamo 17, w: Philo, [The works] with an English translation by F .H. Colson and G.H.Whitaker, t. 6, Cambridge 1994, s. 12. 44 Por. Rdz 4,26: „[…] Enos [Enosz]: ten począł wzywać imienia Pańskiego”. Cy - tat z tłumaczenia J. Wujka, ponieważ uważam, że lepiej oddaje sens Pisma Świętego. Wszystkie pozostałe fragmenty Biblii cytuję za Biblią Tysiąclecia (trzecie wydanie).