Publikacja — strona 8
14 Jacek Zieliński jaki odkryto na terenach macierzystej Grecji, i najstarszym, na jaki kie - dykolwiek natrafiono. Jest on, rzec by można, „podręcznikiem” alegore - zy, próbą ujawnienia właściwego sensu zawartego w poemacie orfickim, a ukrytego za „zasłoną litery”. Autor, którego nigdy nie poznamy, po - sługując się alegorezą, wers po wersie, fragment po fragmencie, podaje „przełożenie” teogonii orfickiej na koncepcję sensu stricto filozoficzną, którą zaliczyć można do tego nurtu, który Arystoteles określał mianem fizyki. Innymi słowy, jest to tłumaczenie teogonii orfickiej za pomocą aparatu kategorialnego filozofii greckiej okresu przedplatońskiego na koncepcję przyjmującą arche – zasadę, prasubstancję w jej funkcji świa - totwórczej i normatywnej. Według autora w piśmie i opowieściach, któ - re nas pouczają o bogach i świecie, zawarta jest prawda, którą musimy wydobyć. Jednak litera, słowo (sens dosłowny) nie jest tym, na czym powinniśmy skupić naszą uwagę. One jedynie skrywają to, co adresat da - nej wypowiedzi chce nam oznajmić. Dowodem jest hymn orficki, „który mówi prawdę i potwierdza boskie prawo”, który jest „pobożny od słów pierwszych do ostatnich”, ale czyni to „za pomocą tajemnicy” 21. „Orfe - usz – jak stwierdza autor – chciał w nim przekazać rzeczy istotne […] za pomocą tajemnicy” 22. Aby ukazać, jak według anonimowego autora wygląda owo odsłonię - cie tajemnicy, swoiste „zerwanie zasłony” z opowieści w micie zawartym, posłużę się fragmentem tekstu z kolumny VII: […] Z pierwszego króla sławnego zrodzony. I z niego Nieśmiertelni wyrośli, boginie i bogowie szczęśliwi Rzeki, źródła czarowne i wszelkie inne rzeczy, Które się narodziły: ale on był sam. Wyjaśniając rzeczywiste znaczenie powyższych zdań, alegoreta stwierdza: „W tych wersach autor wskazuje, że rzeczy, które są, zawsze były, i że rzeczy, które teraz istnieją, pochodzą od tych, które są. Zda - nie: «ale on był sam», mówiąc tak, wskazuje jasno, że Rozum, będąc sam, równa się wszystkim pozostałym rzeczom, tak jakby żadna inna 21 Col. VII, za: A. Laks – G.W. Most, A Provisional Translation of the Derveni Papyrus, w: Studies on the Derveni Papyrus , Oxford 1997, s. 12. Papirus doczekał się także polskiego opracowania i przekładu (zob. Poemat papirusu z Derveni, red. J. Łazicki – M. Nowak – K. Pietruczuk, Poznań 2008). 22 Col. VII, za: A. Laks – G.W. Most, A Provisional Translation of the Derveni Pa- pyrus, w: Studies on the Derveni Papyrus, Oxford 1997, s. 12.