Publikacja — strona 9
Alegoria a alegoreza – przyczynek do dyskusji 15 rzecz nie istniała. Bo żadna z innych rzeczy nie może być bez Rozumu […]”23. Zgodnie zatem z duchem starożytnej greckiej tradycji filozoficznej au- tor z Derveni, opierając swoje wyjaśnienie na jej ustaleniach, jednoznacz - nie stwierdza, że nic nie może pochodzić z niebytu24, albowiem podłożem wszelkich zmian jest to, co bytuje od zawsze. I jakkolwiek nie do końca jesteśmy w stanie stwierdzić w oparciu o zachowane fragmenty, czym są owe pierwotnie istniejące elementy, dzięki którym powstają „wszelkie inne rzeczy, które się narodziły”, to jednak z dużą dozą prawdopodobieństwa można, odwołując się do słów zawartych w kolumnie XIX, domniemy - wać, że owymi elementami są jednorodne cząsteczki, czyli homoiomerie25: „Każda rzecz otrzymała swą nazw ę od tego, co w niej dominuje”26. Jed- nym z elementów dominującym w tej mieszaninie zaś jest ogień, który, „jeśli zostanie zmieszany z inną rzeczą, zaburza rzeczy, które są i z po- wodu gorąca przeszkadza im łączyć się ze sobą” 27. Drugą dominantą jest powietrze istniejące „zanim rzeczy, które teraz są, nie zostały połączone, i istnieć będą zawsze […], a nazwane zostało Zeusem”28. To właśnie ono, powietrze-rozum, jest siłą porządkującą i działającą w sposób celowy. Ono też jest zasadą ruchu, zbliżania rozsianych cząsteczek, ich grupowania. Efektem tego działania jest, iż rozsiane, lecz możliwe do zidentyfikowania byty odnajdują się, zależnie od swego pokrewieństwa29. Tekst z Derveni potwierdza zatem zasadność zarówno tezy o racjo- nalnych, filozoficznych treściach skrywających się pod szatą mitu czy przesłania o charakterze religijnym, niezależnie od tego, czy będzie to mit homerycki czy orficki, jak i odkrywania owych racjonalnych treści za po- mocą metody alegoretycznej. Nie ulega wątpliwości fakt, iż świadomie i na szeroką skalę metodę alegoretyczną w odczytywaniu uważanych za podręcznik, „Biblię”, święte 23 Col. VII, za: A. Laks – G.W. Most, A Provisional Translation of the Derveni Pa- pyrus, w: Studies on the Derveni Papyrus, Oxford 1997, s. 12. 24 Por. DK: Anaxagoras B17, t. 2, s. 40. 25 Por. Diogenes Laertios II 81; Aristoteles, Metaphysica I 988a, tł. K. Leśniak, Ary- stoteles, Metafizyka, Warszawa 1990, s. 632. 26 DK: Anaxagoras B 5(12), t. 2, s. 35. „Żadna zaś rzecz inna nie jest z żadną jed- naka, lecz każdą rzecz pojedynczą stanowią i stanowiły jako najbardziej jawne te rzeczy, których jest w niej najwięcej” (DK: Anaxagoras B12, t. 2, s. 37). 27 Col. XIX, za: Laks – Most, A Provisional Translation of the Derveni Papyrus, s. 18. 28 Col. XVII, za: Laks – Most, A Provisional Translation of the Derveni Papyrus, s. 17. 29 Col. XIV za: Laks – Most, A Provisional Translation of the Derveni Papyrus, s. 15. Por. Col. XI, za: Laks – Most, A Provisional Translation of the Derveni Papyrus, s. 14.