Rozdział 22 — Same rzeczy służą do uporządkowania zmysłów, jeśli przechodzimy od nich do rozważania Słowa wcielonego w tajemnicach Jego życia i męki
Pokazałem ci już, jak od rzeczy zmysłowych wznieść umysł do kontemplacji boskości. Teraz nauczę cię, jak od samych rzeczy przejść do rozważania wcielonego Słowa, przez rozważanie najświętszej tajemnicy Jego życia i męki.
W tym celu mogą zostać wykorzystane wszystkie rzeczy istniejące we wszechświecie, jeśli, jak powiedziałem wcześniej, będziesz w nich kontemplować najwyższego Boga jako pierwszą przyczynę, która obdarzyła je bytem, pięknem i szlachetnością. Od tego przejdź później do rozważania, jak wielka i niezmierzona jest Jego dobroć. Choć Bóg jest jedyną przyczyną i Panem całego stworzenia, zechciał tak bardzo się uniżyć i stać się człowiekiem, cierpieć i umrzeć za ludzi. Dopuścił, aby sami ludzie wystąpili przeciw Niemu i ukrzyżowali Go.
Poza tym wiele rzeczy w sposób szczególny przywodzi nam przed oczy intelektu owe święte tajemnice. Należą do nich broń, powrozy, bicze, pręgierze, ciernie, kije, gwoździe, młoty i inne narzędzia męki Pańskiej.
Ubogie mieszkania będą nam przypominać o stajni i żłóbku Pana. W deszczu ujrzymy ów deszcz Bożej krwi, który tryskając z Jego przenajświętszego ciała, zrosił ziemię w Ogrójcu. Kamienie, na które padnie nasz wzrok, przypomną
O skałach, które pękły w chwili Jego śmierci. Ziemia przywiedzie nam na myśl chwilę, w której zadrżała, a słońce — ciemności, które je otoczyły (por. Mt 27,51; Mk 15,38; Łk 23,44). A widząc wodę, pomyślimy o wodzie, która wypłynęła z Jego przenajświętszego boku (por. J 19,34). To samo dotyczy innych rzeczy.
Smakując wino łub inny napój, przypomnij sobie o occie i żółci podanych twemu Panu (por. J 19,29). Jeśli pociąga cię słodycz zapachów, skieruj myśl na odór zwłok, który Pan czuł na Górze Kalwarii. Kiedy się ubierasz, pamiętaj, że wieczne Słowo przyoblekło się w ciało człowieka, aby ciebie przyoblec w boskość. Kiedy zdejmujesz szaty, pomyśl o Chrystusie obnażonym do biczowania i przybitym za ciebie do krzyża. Kiedy słyszysz hałasy i ludzkie krzyki, przypomnij sobie wstrętne głosy: „Ukrzyżuj! Ukrzyżuj!" (por. J 19,6), które rozbrzmiewały w Jego boskich uszach. Niech bicie zegara za każdym razem przypomni ci niespokojne bicie serca, które twój Jezus poczuł, kiedy w ogrodzie Getsemani zaczął się smucić i lękać zbliżającej się męki i śmierci. Albo niech ci się wydaje, że czujesz straszliwe ciosy, kiedy przybijano Go do krzyża.
Za każdym razem, gdy ogarnia cię smutek lub cierpienie albo kiedy dostrzegasz je u innych, pomyśl, że są one niczym w porównaniu z niewysłowionymi męczarniami, które znosiły ciało i dusza twojego Pana.