10.2. CZY BÓG JEST WIECZNY ?
A r t y k u ł 2
CZY BÓG JEST WIECZNY ?
Zdaje się, że Bóg nie jest wieczny, bo:
1. Czy można uważać za przymiot Boga to, co jest uczynione? Nie! Aliści, niektórzy uważają wieczność za coś uczynionego; Boecjusz np. pisze. "Przemijający moment: teraz, czyni czas; nieprzemijający moment. teraz, czyni wieczność"1; Augustyn znowuż tak się wyraża: "Bóg jest tworcą wieczności"2; a więc Bóg nie jest wieczny.
2. Nie można mierzyć wiecznością tego, co istnieje przed wiecznością i po wieczności; tymczasem w dziełku o przyczynach3 czytamy o Bogu, że istnieje przed wiecznością; a Pismo św. powiada, że istnieje i po wieczności: "Pan będzie królował na wieczność i poza nią"4; a więc nie można Bogu przyznać wieczności.
3. Wieczność to jakowaś miara. Czy można jednak mówić o mierze i mierzeniu Boga ? Nigdy! A więc nie może być nawet mowy o wieczności Boga.
4. Jak już powiedziano5, wieczność - jako że jest "cała naraz" - wyklucza przeszłość, teraźniejszość i przyszłość; aliści Pismo św., mówiąc o Bogu, używa czasów. przeszłego, teraźniejszego i przyszłego ; a więc Bóg nie jest wieczny.
Wbrew temu tak pisze Atanazy. "Wieczny jest Ojciec, wieczny Syn, wieczny Duch Święty"6. /90/
0dpowiedź: Jak to już powiedziano7, nauka o wieczności wypływa z niezmienności, podobnie jak znajomość ruchu wiedzie do pojęcia czasu; ponieważ zaś Bóg jest w najwyższym stopniu niezmienny, dlatego też i w najwyższym stopniu jest wieczny; i nie tylko jest wieczny, ale coś więcej: sam jest swoją wiecznością ; w świecie stworzeń żadna rzecz nie jest swoim trwaniem, boć nie jest swoim istnieniem; u Boga inaczej. On jest zawsze swoim niezmiennym, jednakowym istnieniem; jak więc jest swoją istotą*, tak też i jest swoją wiecznością.
Na 1. To tak nasza myśl ujmuje rzecz i powiada, że owo nieprzemijające, zatrzymane "teraz" czyni, tj. stanowi wieczność. Jak bowiem uchwycony myślą przemijający i upłynny moment "teraz" rodzi w naszej myśli pojęcie czasu, tak samo uchwycony myślą nieprzemijający , stojący wiecznie w miejscu moment "teraz" rodzi w naszej myśli pojęcie wieczności. W zdaniu Augustyna: "Bóg jest twórcą wieczności" jest mowa o wieczności udziałowej; jak bowiem Bóg dopuszcza niektórych do udziału w swojej niezmienności, w ten sam sposób dopuszcza niektórych do udziału w swojej wieczności.
Na 2. W świetle tego jasną jest również odpowiedź na drugi zarzut. Albowiem kiedy się mówi, że Bóg jest przed wiecznością, znaczy to: istnieje przed istotami niematerialnymi, które otrzymały od Niego udział w wieczności Bożej; i dlatego w tymże dziełku wyrażono się: "Umysł staje się równy wieczności". W cytacie biblijnym: "Pan będzie królował na wieczność i poza nią", słowa "na wieczność" znaczą tyle, co "po wszystkie wieki"; tu wieczność znaczy: wiek tak też ma inny tekst biblijny. Mówiąc przeto, że Bóg króluje i wiecznością, Pismo św. chce powiedzieć, że Bóg trwa poza i ponad wszelki wiek, tj. poza i ponad wszelki pomyślany okres czasu; według bowiem Filozofa8 przez wiek (saeculum) należy rozumieć okres trwania każdej rzeczy. Owo zdanie: "BÓg króluje poza wiecznością "można jeszcze i tak rozumieć: Nawet gdyby jeszcze coś innego zawsze istniało (np. ruch ciał niebieskich według mniemania niektórych filozofów), to jednak Bóg króluje "ponad", tzn. Jego królestwo jest całe naraz.
Na 3. Wieczność nie jest czymś innym jak właśnie samym Bogiem. Gdy więc mówimy, że Bóg jest wieczny, to nie w sensie, że da się mierzyć jakimś sposobem. Stosowanie tu pojęcia miary jest sprawą li tylko naszego ludzkiego ujmowania rzeczy.
Na 4. Pismo św. mówiąc w różnych czasach o Bogu bynajmniej nie twierdzi, że Bóg podlega zmianom czasu, że więc u Niego jest czas teraźniejszy, przeszły i przyszły; ale chce przez to wyrazić tę myśl, że Jego wiecznośc zawiera w sobie wszystkie czasy. /91/