Księga 1, rozdział 19. O ćwiczeniach dobrego zakonnika.
ROZDZIAŁ XIX.
O ćwiczeniach dobrego zakonnika.
1. Życie dobrego zakonnika wszelkiemi cnotami zalecać się powinno, aby był wewnątrz takim, jakim się ludziom zewnątrz wydaje. I zaiste, daleko więcej być powinno wewnątrz, niż się zewnątrz okazuje, bo widzem i świadkiem naszym jest Bóg, którego, gdziekolwiek bylibyśmy, nadewszystko szanować, a w obliczu jego czyści jak Aniołowie postępować winniśmy. Codzień odnawiać powinniśmy przedsięwzięcie nasze i wzbudzać się do gorliwości i mówić, jakbyśmy dziś dopiero nawracać się zaczynali: ,,Wspieraj mnie, Panie Boże mój, w dobrem przed ,,sięwzięciu i świętej służbie twojej, daj mi dziś dobrze ,,zacząć, niczem bowiem jest, co dotychczas czyniłem.u
2. W miarę przedsięwzięć naszych idzie nasz postęp, i wielkiej ten dokładać musi baczności, kto szczerze w dobrem postępować pragnie. A jeśli silnie przedsiębiorący często upada, cóż będzie z tym, którego przedsięwzięcia mdłe są i niegruntowne ? Wielorakiemi jednak sposobami rodzi się i zdarza odstąpienie przedsięwzięć naszych, a lekkie nawet ćwiczeń opuszczenie rzadko przejdzie bez jakowego uszczerbku. Przedsięwzięcie sprawiedliwych raczej na łasce Bożej, jak na ich siłach są oparte; w nim oni, cokolwiek się przytrafia, całą pokładają ufność. Człowiek bowiem zamyśla, a Bóg rozrządza, i n i e od człowieka droga jego zależy ).
3. Jeśli z powodu pobożności lub użyteczności braterskiej opuści się czasem zwykłe ćwiczenie, łatwo je potem nagrodzić przyjdzie. Jeśli zaś z powodu znudzenia umysłu lub niedbałości takie zdarzy się opuszczenie, dość jest występnem i okaże się szkodliwem. Usiłujmy jak chcemy, przecież w wielu rzeczach jeszcze nie potrafimy wystarczyć. Zawsze jednak coś pewnego postanowić należy, zwłaszcza przeciw tym zawadom, których najwięcej doświadczamy. Z równą bacznością śledzić nam i urządzać trzeba, tak wewnętrzne uczucia, jak zewnętrzne sprawy nasze; od jednych bowiem i od drugich postęp nasz w dobrem zależy. ł) Jerem. 10-23.
4. Jeśli nie możesz ciągle wchodzić w siebie samego, rób to choć czasem, a przynajmniej raz w dzień, to jest w poranku lub w wieczór. Z rana urządzaj, w wieczór roztrząsaj sprawy twoje, jakim byłeś przez dzień w słowach, uczynkach i myśli, bo może nieraz niemi obraziłeś Boga i bliźniego. Uzbrój się, jak rycerz przeciw złościom szatańskim, włóż wędzidło na żarłoctwo, a wszelką żądzę cielesną łatwiej powściągniesz. Nie oddawaj się nigdy zupełnemu próżnowaniu, niech cię zawsze zajmuje czytanie lub pisanie, lub rozmyślanie lub inna jakowa praca dla użyteczności powszechnej. Ćwiczenia zaś cielesne ostrożnie tylko i nie zarówno od wszystkich używane być mogą.
5. Co nie należy do wspólnych obowiązków, lepiej się z tem zewnątrz nie wyjawiać, w utajeniu bowiem swobodniej odbywają się ćwiczenia szczególne, Strzedz się jednak należy, abyś nie był leniwym do powinności powszechnej, a skorszym do ćwiczeń osobnych; lecz gdy wiernie i należycie zadość uczynisz ogólnym nakazom i przepisom, jeśli czas zbywa, oddaj się samemu sobie i natchnieniom twojej pobożności, Nie wszyscy mogą mieć też same ćwiczenia, jednemu to, drugiemu inne bardziej służy. Nawet podług stosowności czasu rozmaicie zmieniać się mogą; inne bowiem lepiej przypadają dniom uroczystym, inne lepiej powszednim. Innych nam potrzeba w czasie napaści i ucisku, innych w czasie pokoju i spoczynku. Innym myślom oddać się wypada, gdy nas smutek obarcza, innym, gdy w Bogu używamy wesela.
6. Z powodu świąt główniejszych odnawiać dobre ćwiczenia i tern goręcej Świętych za nami wstawienia się wzywać należy. Od święta do święta tak sobie zakładać powinniśmy, że w tym przeciągu czasu świat ten opuścić a do wiecznego wesela przenieść się nam przyjdzie. Przeto w czasach nabożeństwu przeznaczonych troskliwie gotować się, zachować się bogobojnie i ściśle przepisy wszelkie pełnić powinniśmy, jako ci, którzy wkrótce nagrodę pracy z rąk Boskich odebrać mają.
7. A jeśli się to odwlecze, myślmy, żeśmy jeszcze nie dość gotowi, jeszcze nie godni tej wielkiej chwały, która nam w czasie przeznaczonym objawioną zostanie; usiłujmy więc lepiej się przygotować do tego przejścia. Błogosławiony sługa (mówi Ewangelista Łukasz), którego Pan, przyszedłszy, czuwającego znajdzie. Za prawdę powiadam wam, nad wszystkiem, co ma, postanowi go. )