Księga 3, rozdział 58. Że rzeczy górnych i skrytych sądów Boskich śledzić nie należy.
ROZDZIAŁ LVIII.
Że rzeczy górnych i skrytych sądów Boskich śledzić nie należy.
1. P.: Synu! strzeż się rozprawiać o rzeczach górnych i o skrytych sądach Boga, czemu ten jest opuszczonym, a ów tyle łask doznaje? czemu ten jest pogrążony w smutku, a ów tak świetnie wywyższony. Badania te wszelką zdolność ludzką przechodzą, ani żaden rozum i zaciekanie się w sądach boskich doścignąć nie potrafi. Jeśli ci więc nieprzyjaciel podsuwa te myśli lub pytają ludzie ciekawi, odpowiedz z Prorokiem: Sprawiedliwym jesteś Panie i prawemi są sądy T woj e ). Albo: Sądy prawdziwe i w samych sobie usprawiedliwionej). Bo sądów moich lękać się a nie roztrząsać je należy; ludzkie pojęcie nigdy ich ogarnąć nie potrafi.
2. Nie chciej także zaciekać się w badania o zasłudze Świętych, który z nich jest świętszym lub który wyższym w Królestwie Niebieskiem. Rodzą się stąd częstokroć niepotrzebne spory, podsycające pychę i próżną chwałę, skąd potem powstają zawiści i niesnaski, gdy ten jednego, ów drugiego Świętego zuchwale przenosić usiłuje. Chcieć to wiedzieć i wyśledzać, żadnego nie przynosi owocu, a Świętym bynajmniej podobać się nie może, bo ja nie jestem Bogiem niezgody, lecz pokoju, który zależy nie od własnego wynoszenia się, lecz od prawdziwej pokory. +) Psalm 118-137, łł) Psalm 18-20.
3. Niektórzy z gorliwości uczucia więcej się przywiązują do jednych świętych jak do drugich, lecz to uczucie bardziej jest ludzkiem jak boskiem. Ja jestem ten, który wszystkich utworzyłem Świętych, jam obdarzył łaską, jam wywyższył do chwały. Ja znałem każdego w szczególności zasługi, jam uprzedził ich błogosławieństwem słodyczy mojej. Ja przed nastaniem wieków wiedziałem o moich ulubionych, nie oni mię, aleja ich wybrałem ze świata. Ja ich wezwałem przez łaskę, pociągnąłem przez miłosierdzie, przeprowadziłem przez rozmaite doświadczenia. Jam w nich wlał nieskończone pociechy, ja udzieliłem wytrwałości, ja uwieńczyłem ich cierpliwość.
4. Ja znam pierwszego równie jak ostatniego, ja wszystkich mieszczę w nieograniczonej miłości mojej. Mnie we wszystkich Świętych moich chwalić należy, mnie wielbić nadewszystko i czcić w tych, których wspaniale bez żadnych poprzedzających zasług wywyższyłem. Ktoby więc najmniejszym z moich pogardzał, ten i największego nie uczci, bo jeden i drugi jest dziełem moj em ). A kto uwłacza któremukolwiek ze Świętych, uwłacza mnie także i wszystkim niebios mieszkańcom. Wszyscy są jednym przez związek miłości, wszystkich jedna chęć, jedna wola, i wszyscy kochają się wzajem w jedności tego, który jest wszystkiem dla wszystkich.
5. A co daleko jest droższem, więcej jeszcze kochają mnie, jak siebie i swoje zasługi. Bo nad siebie samych i miłość własną uniesieni, pogrążają się całkowicie w miłości mojej, i w niej szczęściem i pokojem się cieszą. Nic ich odwrócić, nic uniżyć nie zdoła, bo pełni wiekuistej prawdy, pałają ogniem niewygasłej miłości. Niechże przestaną rozprawiać o stanie świętych, owi cieleśni i zwierzęcy ludzie, którzy nauczyli się osobiste tylko lubić rozkosze. Przydają i ujmują podług swojej skłonności, nie podług tego, jak się wiekuistej podoba prawdzie.
6. U wielu pochodzi to z niewiadómości, mianowicie u tych, którzy mało oświeceni, nikogo doskonałą i duchowną miłością kochać nie umieją. Dają się pociągać ku tym lub innym naturalną skłonnością i ludzką przyjaźnią i jak się w znikomych rzeczach zachowywać zwykli, tak sobie i niebieskie wyobrażają. Lecz niezmierny przedział zachodzi między tem, co myślą niedoskonali, a tem, czego dociekają ci, których górne oświeciły objawienia.
7. Strzeż się więc synu, w tem zbytnią zagłębiać się ciekawością, co umiejętność twoję przewyższa, lecz raczej do tego staraj się dążyć, abyś mógł choć najmniejszym znaleść się w Królestwie Boskiem. A choćby kto i wiedział, kto jest od drugiego świętszym lub za większego mianym w Królestwie Niebieskiem, na cóźby mu się ta wiadomość przydała ? na pobudkę chyba do większej przedemną pokory i większego uwielbienia mojego imienia. Rzecz nierównie Bogu przyjemniejsza ten czyni, kto rozmyśla nad wielkością grzechów swoich, nad cnót szczupłością, i jak mu daleko do doskonałości świętych; jak ów, który d ich wyższości lub niższości rozprawia. Lepiej jest uciekać się do Świętych w modłach łzach pobożnych i w pokorze ducha wzywać ich za sobą wstawienia się, jak ich tajemnice próźnem roztrząsać śledzeniem.
8. Łatwo i najzupełniej Świętym podobać się będą mogli ludzie, byle samych siebie i próżne wielomóstwo swoje poskromić umieli. Nie wywyższają się oni z zasług swoich, bo nic dobrego nie przypisują sobie, lecz mnie, który im wszystko z dobrotliwej udzieliłem szczodrobliwości. Tak są miłością Boga i obfitą radością napełnieni, iż na niczem chwale ich nie zbywa i nic ich szczęściu brakować nie może. Wszyscy Święci, im wyższymi są w chwale, tem pokorniejszymi w samych sobie i tem bliższymi mnie i mojej miłości. Dla tego to napisano jest, iż rzucają korony swoje przed tron Boga i padają na twarz przed barankiem i uwielbiają tego, który żyje na wieki wieków ).
9. Wielu szukają, kto jest większym w Królestwie Boskiem, a nie wiedzą, czy między najmniejszymi pomieszczonymi zostaną? Wielkością jest, być w niebie nawet najmniejszym, gdzie wszyscy są wielkimi, bo wszyscy nazwani będą i staną się synami Bożymi. N aj mniej szy rozmnoży się w tysiąca) a stoletni grzesznik na zawsze zamrze. Jakoż kiedy się uczniowie pytali, kto byłby wyższym w Królestwie Niebieskiem? taką usłyszeli odpowiedź. Jeśli się ni e n awróci ci e i niestaniecie się jako małe dzieci, nie wnijdziecie do Królestwa Niebieski ego; kto sięwięc upokorzy jak to małe dziecię, ten będzie wyższym w Królestwie Niebieskiemu).
10. Biada tym, którzy wzdrygają się dobrowolnie upokorzyć się z maluczkimi, bo nizkie drzwi niebios wejścia im nie dopuszczą. Biada także bogaczom, którzy tu mają pociechy swoje ), bo gdy wejdą ubodzy do Królestwa Boskiego, oni w jęku i wyciu pozostaną za drzwiami. Cieszcie się pokorni i radujcie ubodzy, bo waszem jest Królestwo Boże f), jeśli wszelako w duchu prawdy postępujecie.